મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- વિશ્વ હેન્ડલૂમ દિવસ નિમિત્તે વર્ષ ૧૯૮૫થી કાર્યરત રાણપુરની ભાલ નળકાંઠા ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગ મંડળ ફરી ચર્ચામાં.
- સંસ્થામાં ૪૫૦ મહિલાઓ સહિત કુલ ૪૬૫થી વધુ લોકોને મળી રહી છે રોજગારી, મહિલા સશક્તિકરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ.
- કારીગરોને સરેરાશ ₹૨૧,૦૦૦ સુધીનું માસિક વેતન મળતા અનેક પરિવારો બન્યા આર્થિક રીતે સ્વાવલંબી.
- રાણપુરમાં તૈયાર થતી પરંપરાગત ઊની ખાદીની મુંબઈ, દિલ્હી અને વારાણસી જેવા મહાનગરોમાં ભારે માંગ.
વર્ષ ૧૯૮૫થી ઊની ખાદીની પરંપરાગત વિરાસત જીવંત રાખતી સંસ્થા
બોટાદ જિલ્લાના રાણપુર ખાતે આવેલી ભાલ નળકાંઠા ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગ મંડળ, શ્રી સંતમ બાલજી મહારાજ પ્રેરિત સંસ્થા વર્ષ ૧૯૮૫થી પરંપરાગત ઊની ખાદીની ઐતિહાસિક વિરાસતને જાળવી રાખવા માટે અથાણ પ્રયાસો કરી રહી છે. આ સંસ્થા સ્થાનિક લોકોને રોજગારી અને આત્મનિર્ભરતાની ઉત્તમ તકો પૂરી પાડી રહી છે. તાજેતરમાં ‘વિશ્વ હેન્ડલૂમ દિવસ’ (હસ્તવણાટ દિવસ) નિમિત્તે બોટાદ જિલ્લાની આ ગૌરવવંતી સંસ્થાની કામગીરી ફરી એકવાર સમગ્ર રાજ્યમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે.
મહિલા સશક્તિકરણ: ૪૫૦થી વધુ મહિલાઓ મેળવી રહી છે વેતન
રાણપુરની ભાલ નળકાંઠા ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગ મંડળમાં હાલ આશરે ૪૫૦ મહિલાઓ અને ૧૫ પુરુષો સહિત કુલ ૪૬૫થી વધુ સ્થાનિક લોકોને પ્રત્યક્ષ રોજગારી મળી રહી છે. અહીં કામ કરતા કારીગરોને સરેરાશ ₹૨૧,૦૦૦ (એકવીસ હજાર) સુધીનું માસિક વેતન પ્રાપ્ત થઈ રહ્યું છે, જેના કારણે ગ્રામ્ય વિસ્તારના અનેક પરિવારો આર્થિક રીતે સદ્ધર અને સ્વાવલંબી બન્યા છે. રોજગારી પૂરી પાડીને મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં આ સંસ્થાએ મહિલા સશક્તિકરણનું એક શ્રેષ્ઠ અને અનુકરણીય ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.
રાણપુરની ખાદીની દેશના મહાનગરોમાં ધૂમ, રાષ્ટ્રીય એવોર્ડથી સન્માનિત
આ સંસ્થા બોટાદ જિલ્લાની એકમાત્ર એવી મંડળ છે જ્યાં ઊની ખાદીમાંથી સ્વેટર, જર્સી અને લેડીઝ કોટ સહિતની આકર્ષક અને ગુણવત્તાયુક્ત વસ્તુઓનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. અહીં કુદરતી તંતુઓમાંથી પરંપરાગત પદ્ધતિથી તૈયાર થતી ઊની ખાદીની માંગ માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં, પરંતુ મુંબઈ, દિલ્હી અને વારાણસી જેવા દેશના મોટા વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચી છે. સંસ્થાની શ્રેષ્ઠ કામગીરીની પ્રતીતિ એ વાત પરથી થાય છે કે, વર્ષ ૨૦૧૦માં આ સંસ્થાના એક પ્રગતિશીલ મહિલા કારીગરને સરકાર દ્વારા ‘શ્રેષ્ઠ મહિલા એવોર્ડ’ થી સન્માનિત કરી ₹૧ લાખનું રોકડ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું.
સ્વદેશી અને આત્મનિર્ભર ભારતના સંકલ્પને વેગ
ભાલ નળકાંઠા ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગ મંડળના પ્રમુખ શ્રી ગોવિંદસિંહ ડાભીના જણાવ્યા અનુસાર, બોટાદ જિલ્લાની આ સંસ્થા દેશના વડાપ્રધાનના ‘વોકલ ફોર લોકલ’ (સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન), ‘સ્વદેશી અપનાવો’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ ના રાષ્ટ્રીય સંકલ્પને સાચા અર્થમાં સાકાર કરી રહી છે. સંસ્થામાં કોઈપણ ભેદભાવ વિના સર્વધર્મ સમભાવની ભાવના અને સ્વદેશી અભિયાન સાથે પરંપરાગત હસ્તકલા અને વણાટની કળાને નવી પેઢી માટે જીવંત રાખવામાં આવી રહી છે.
ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર – રાજેશ પરીખ
About the Author
