મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- હાઇવે પર પ્રદૂષણ: બાવળા-ચાંગોદર હાઇવે પરથી કેમિકલયુક્ત, ફીણવાળું અને દુર્ગંધયુક્ત ઝેરી પાણી ખુલ્લામાં વહી રહ્યું છે.
- રોગચાળાનો ભય: વાહનચાલકો અને સ્થાનિક નાગરિકોમાં ત્વચાના રોગ તેમજ શ્વાસની તકલીફોનું જોખમ વધ્યું.
- ખેતીને નુકસાન: ઝેરી પાણી ભૂગર્ભ જળમાં ભળવાથી ખેતીની જમીન બંજર બનવાની ભીતિ.
- તંત્રની ઘોર બેદરકારી: આટલી ગંભીર સ્થિતિ છતાં ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અધિકારીઓ દ્વારા કોઈ સ્થળ તપાસ નહીં.
- ગંભીર આક્ષેપ: સ્થાનિક કંપનીઓ દ્વારા રાતોરાત ગુપ્ત રીતે કેમિકલ વેસ્ટ છોડવામાં આવતો હોવાનો લોકોનો દાવો.
- ૭૨ કલાકનું અલ્ટીમેટમ: દોષિત એકમોને સીલ કરી કાર્યવાહી નહીં કરાય તો હાઇવે ચક્કાજામ અને કલેક્ટર કચેરી ઘેરવાની ચીમકી.
રાત્રિના અંધારામાં ઔદ્યોગિક એકમો દ્વારા ખુલ્લેઆમ ઝેરી પાણી છોડાતું હોવાનો આક્ષેપ; ૭૨ કલાકમાં ઉકેલ નહીં આવે તો હાઇવે ચક્કાજામ કરવાની ચીમકી
બાવળા: અમદાવાદના ઔદ્યોગિક હબ ગણાતા બાવળા-ચાંગોદર હાઇવે પરથી પર્યાવરણ અને જાહેર આરોગ્યને જોખમાવતી એક અત્યંત ગંભીર ઘટના સામે આવી છે. આ વ્યસ્ત હાઇવે પરથી છેલ્લા કેટલાક સમયથી ફીણવાળું, તીવ્ર દુર્ગંધયુક્ત અને શંકાસ્પદ કેમિકલવાળું પાણી ખુલ્લેઆમ વહેતું જોવા મળી રહ્યું છે. આ પાણીમાં ઝેરી કેમિકલ હોવાની પ્રબળ આશંકાઓ સેવાઈ રહી છે, તેમ છતાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા હજુ સુધી કોઈ તાત્કાલિક પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. તંત્રની આ નિષ્ક્રિયતાને કારણે સ્થાનિક રહીશોમાં રોષનો ભભૂકો બોલી ગયો છે.
જાહેર આરોગ્ય અને પર્યાવરણ માથે મોટું સંકટ
આ કેમિકલયુક્ત પાણી રસ્તા પર વહેવાના કારણે આસપાસની પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. પ્રથમ તો, આ ફીણવાળા અને દૂષિત પાણીના સીધા સંપર્કમાં આવતા સ્થાનિક નાગરિકો, પશુઓ અને ત્યાંથી પસાર થતા વાહનચાલકોને ત્વચાના ગંભીર રોગો, આંખોમાં બળતરા અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવી સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. બીજું, આ ઝેરી પાણી ખુલ્લામાં વહીને જમીનમાં અને ભૂગર્ભ જળમાં ભળી રહ્યું છે, જેનાથી આસપાસની ફળદ્રુપ ખેતીની જમીન બંજર બની જવાનો અને પીવાના પાણીના કુદરતી સ્ત્રોત કાયમ માટે દૂષિત થઈ જવાનો મોટો ભય ઊભો થયો છે. આટલી મોટી આફત છતાં ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને માર્ગ-મકાન વિભાગના કોઈ અધિકારીએ હજુ સુધી સ્થળની મુલાકાત લેવાની તસદી લીધી નથી.
રાતના અંધારામાં ઉદ્યોગોની પાપલીલા: અધિકારીઓ સાથે સાંઠગાંઠનો આક્ષેપ
સ્થાનિક રહીશો અને ખેડૂતોએ ખુલ્લેઆમ આક્ષેપ કર્યો છે કે, હાઇવેની આસપાસ આવેલા કેટલાક બેજવાબદાર ઔદ્યોગિક એકમો દ્વારા સરકારી નિયમોને નેવે મૂકી દેવામાં આવ્યા છે. આ કંપનીઓ પોતાના ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ ચલાવવાનો ખર્ચ બચાવવા માટે રાત્રિના અંધારામાં ગુપ્ત રીતે આ કેમિકલયુક્ત ગંદુ પાણી જાહેર રસ્તા પર છોડી દે છે. લોકોનું કહેવું છે કે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અધિકારીઓ અને ઉદ્યોગપતિઓ વચ્ચેની મિલીભગતને કારણે જ આ પ્રદૂષણ આટલા લાંબા સમયથી બેરોકટોક ચાલી રહ્યું છે અને કોઈ તેમની સામે કડક પગલાં ભરતું નથી.
૨૪ કલાકમાં સેમ્પલ લેવા અને ફેક્ટરીઓ સીલ કરવા ઉગ્ર માંગ
સમગ્ર મામલે સ્થાનિક સંગઠનો દ્વારા તંત્ર સમક્ષ તાત્કાલિક અને કડક પગલાં લેવાની માંગ કરવામાં આવી છે. તેમની મુખ્ય માંગણી છે કે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડની ટીમ આગામી ૨૪ કલાકમાં સ્થળ પર પહોંચીને આ ઝેરી પાણીના નમૂના લે અને તેનો લેબોરેટરી રિપોર્ટ જાહેર કરે. આ ગુનાહિત કૃત્યમાં સામેલ તમામ દોષિત ઔદ્યોગિક એકમોને તાત્કાલિક અસરથી સીલ કરવામાં આવે અને તેમના સંચાલકો વિરૂદ્ધ પર્યાવરણ સુરક્ષા ધારા હેઠળ ફોજદારી ગુનો દાખલ કરી જેલભેગા કરવામાં આવે. આ સાથે જ હાઇવે પરથી ઝેરી પાણીનો નિકાલ તુરંત બંધ કરાવી સમગ્ર અસરગ્રસ્ત વિસ્તારને સેનેટાઇઝ કરવામાં આવે.
વહીવટી તંત્રને અલ્ટીમેટમ: ચક્કાજામની ચીમકી
સ્થાનિકોએ વહીવટી તંત્રને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, જો આગામી ૭૨ કલાકની અંદર આ પ્રદૂષણ ફેલાવતા તત્વો સામે કોઈ કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે તો, આસપાસના તમામ ગામના લોકો ભેગા મળીને બાવળા-ચાંગોદર હાઇવે પર ઉગ્ર ચક્કાજામ આંદોલન કરશે. આ ઉપરાંત જિલ્લા કલેક્ટર કચેરીનો ઘેરાવો કરવાની પણ રણનીતિ ઘડાઈ રહી છે. પ્રદૂષણને કારણે સ્થાનિક લોકો કે પશુઓના સ્વાસ્થ્યને થનારા કોઈપણ નુકસાનની સંપૂર્ણ જવાબદારી સરકારી તંત્રની રહેશે તેવી ચીમકી પણ ઉચ્ચારવામાં આવી છે.
અહેવાલ : ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
