મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- ૧૮૨ માંથી ૪૫ ધારાસભ્યોએ બજેટ, સરકારી બિલ કે રાજ્યપાલના આભાર પ્રસ્તાવ જેવી અગત્યની ચર્ચાઓમાં એકપણ વાર ભાગ ન લીધો.
- નિષ્ક્રિય રહેલા ધારાસભ્યોમાં કેટલાક પ્રધાનો અને જાણીતા ધારાસભ્યોના નામો પણ સામેલ.
- સમગ્ર સત્ર દરમિયાન વિવિધ મહત્વના વિષયો પર સભ્યો દ્વારા કુલ ૪૯૩ વખત મંતવ્યો રજૂ કરાયા.
- મંત્રી ઋષિકેશ પટેલ, અર્જુન મોઢવાડિયા અને વિપક્ષી નેતા શૈલેષ પરમાર ૧૫-૧૫ વખત રજૂઆતો સાથે ચર્ચામાં સૌથી સક્રિય રહ્યા.
વિધાનસભા સચિવાલયના અહેવાલમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો
ગુજરાત વિધાનસભાના તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલા બજેટ સત્રને લઈને એક ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. વિધાનસભા સચિવાલયના અહેવાલના વિશ્લેષણ મુજબ, રાજ્યના ૧૮૨ ધારાસભ્યોમાંથી ૪૫ જેટલા ધારાસભ્યોએ પ્રશ્નોત્તરી કાળ સિવાયની એક પણ નીતિ વિષયક કે કાયદાકીય ચર્ચામાં ભાગ લીધો નહોતો. રાજ્યના બજેટ, સરકારી વિધેયકો, મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્તો, રાજ્યપાલના અભિભાષણ તથા અન્ય બંધારણીય મુદ્દાઓ પર યોજાયેલી ગૃહની ચર્ચાઓ દરમિયાન આ પ્રતિનિધિઓ મૌન રહ્યા હતા. ચર્ચામાં ભાગ ન લેનાર ધારાસભ્યોમાં રાજ્યકક્ષાના પ્રધાનો ત્રિકમ છાંગા, કાંતિલાલ અમૃતિયા, પી.સી. બરંડા, દર્શના વાઘેલા, રિવાબા જાડેજા, કૌશિક વેકરિયા, પરષોત્તમ સોલંકી, કમલેશ પટેલ અને રમેશ કટારા જેવા અગ્રણી ચહેરાઓ પણ સામેલ છે.
સત્ર દરમિયાન જુદા જુદા વિષયો પર કુલ ૪૯૩ વખત રજૂઆતો થઈ
વિધાનસભા સચિવાલયના અહેવાલ મુજબ સમગ્ર સત્ર દરમિયાન વિવિધ સરકારી અને જાહેર હિતના વિષયો પર સભ્યોએ કુલ ૪૯૩ વખત પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. જેમાંથી સૌથી વધુ ૨૨૩ વખત રજૂઆતો રાજ્યના બજેટ પરની ચર્ચા દરમિયાન થઈ હતી. આ ઉપરાંત અન્ય સામાન્ય વિષયો પર ૧૪૪ વખત, સરકારી વિધેયકો પર ૬૫ વખત, રાજ્યપાલના આભાર પ્રસ્તાવ પર ૨૮ વખત, ખાનગી સભ્યોના પ્રસ્તાવો પર ૧૮ વખત, ખાનગી સભ્યોના બિલ પર ૮ વખત અને સરકારી પ્રસ્તાવો પર ૭ વખત ગૃહમાં વિસ્તૃત ચર્ચાઓ યોજાઈ હતી.
સત્ર દરમિયાન સક્રિય રહેલા નેતાઓ અને સભ્યોનું પ્રદર્શન
ગૃહના વડા અને સંચાલકોની વાત કરીએ તો વિધાનસભા અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીએ ગૃહનું સંચાલન કરતાં સૌથી વધુ ૪૭ વખત ભાગ લીધો હતો, જ્યારે ઉપાધ્યક્ષ પૂર્ણેશ મોદીએ ૧૦ વખત ચર્ચામાં યોગદાન આપ્યું હતું. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે સત્ર દરમિયાન પાંચ વખત અને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ સાત વખત રજૂઆતો કરી હતી. સત્તાધારી પક્ષમાંથી મંત્રી ઋષિકેશ પટેલ અને અર્જુન મોઢવાડિયાએ ૧૫-૧૫ વખત ચર્ચામાં ભાગ લઈને સૌથી વધુ સક્રિયતા દાખવી હતી. બીજી તરફ વિપક્ષમાં કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય શૈલેષ પરમારે પણ ૧૫ વખત મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા હતા. આ ઉપરાંત આમ આદમી પાર્ટીના ગોપાલ ઇટાલિયા અને ઉમેશ મકવાણાએ ૧૪-૧૪ વખત, અપક્ષ ધારાસભ્ય ધવલસિંહ ઝાલાએ ૧૩ વખત, ચૈતર વસાવાએ ૧૨ વખત, રમણલાલ વોરાએ ૧૧ વખત, મંત્રી જીતુ વાઘાણીએ ૧૦ વખત અને કોંગ્રેસ પ્રદેશ પ્રમુખ અમિત ચાવડાએ ૮ વખત પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા.
લોકશાહીમાં પ્રતિનિધિઓની ઉત્તરદાયિત્વતા સામે રાજકીય વિશ્લેષકોના સવાલો
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યનું મુખ્ય કાર્ય માત્ર પોતાના સ્થાનિક મતક્ષેત્રના પ્રશ્નો રજૂ કરવાનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યના નાગરિકોને અસર કરતા કાયદાઓ અને નીતિઓ પર વિધાનસભાના મંચ પર સક્રિય ચર્ચા કરવાનું પણ છે. આવી સ્થિતિમાં મોટી સંખ્યામાં ચૂંટાયેલા જનપ્રતિનિધિઓ ગૃહની પાયાની ચર્ચાઓમાં જ ભાગ ન લેતા હોય તો લોકશાહી પ્રક્રિયામાં તેમની જવાબદારી અને પારદર્શિતા સામે સવાલો ઊભા થવા સ્વાભાવિક છે.
ગાંધીનગર (પ્રવાસી પત્રકાર: રાજેશ પરીખ)
About the Author
