મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- ખેતરો બન્યા બેટ: અડવાળ માઇનોર કેનાલના કારણે પાણીનો નિકાલ અટકતાં ઝાંઝરકાના ખેતરોમાં પાણી ફરી વળ્યા.
- ઊભો પાક નષ્ટ થવાના આરે: કપાસના છોડ પાણીમાં ડૂબી જતાં ખેડૂતોનો મોંઘોદાટ પાક નિષ્ફળ જવાની અણી પર.
- કુદરતી પ્રવાહ અવરોધાયો: કેનાલના અયોગ્ય નિર્માણને કારણે વરસાદી પાણીના નિકાલનો કુદરતી માર્ગ બંધ થયો હોવાનો આક્ષેપ.
- તંત્રની ઘોર ઉદાસીનતા: દર વર્ષે આ જ પરિસ્થિતિ સર્જાતી હોવા છતાં જવાબદાર તંત્ર દ્વારા કોઈ કાયમી ઉકેલ કરાતો નથી.
- વળતરની ઉગ્ર માંગ: પીડિત ખેડૂતોએ તાત્કાલિક ધોરણે સર્વે કરી નર્મદા નિગમ પાસે યોગ્ય આર્થિક સહાય અને વળતરની માંગ કરી.
કેનાલના કારણે પાણીના કુદરતી નિકાલમાં મોટો અવરોધ
ઝાંઝરકા ગામની સીમમાં બનેલી નર્મદાની અડવાળ માઇનોર કેનાલ સ્થાનિક ખેડૂતો માટે આશીર્વાદને બદલે શાપરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. સ્થાનિક ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેનાલના નિર્માણ વખતે પાણીના નિકાલનું યોગ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું નથી. જેના કારણે ચોમાસા દરમિયાન વરસાદી પાણીના કુદરતી નિકાલના માર્ગમાં મોટો અવરોધ ઊભો થયો છે. પરિણામે, વરસાદનું તમામ પાણી વહી જવાને બદલે આસપાસના ખેતરોમાં લાંબા સમય સુધી ભરાઈ રહે છે, જે પાકને સડાવી રહ્યું છે.
કપાસના પાક પર આફત, ખેડૂતો ચિંતાતુર
હાલની પરિસ્થિતિ જોતાં ખેતરોમાં કપાસના છોડવાઓ આખેઆખા પાણીમાં ડૂબેલા નજરે પડી રહ્યા છે. મોંઘા બિયારણ અને ખાતર લાવીને રાત-દિવસ મહેનત કરીને ઉગાડેલો પાક આંખની સામે નાશ પામી રહ્યો હોવાથી ખેડૂતો ભારે ચિંતિત બન્યા છે. જો આગામી એક-બે દિવસમાં આ પાણીના નિકાલ માટે કોઈ કટોકટીની વ્યવસ્થા કરવામાં નહીં આવે, તો આખો પાક સડી જશે અને વાવેતર તદ્દન નિષ્ફળ જશે.
દર વર્ષની આ જ કહાની: તંત્ર સામે જનતામાં રોષ
ખેડૂતોએ આક્રોશપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, આ વિસ્તારમાં દર વર્ષે ચોમાસામાં આ જ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થાય છે. આ અંગે વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં નર્મદા નિગમ કે સ્થાનિક વહીવટી તંત્રના પેટનું પાણી હલતું નથી. જવાબદાર તંત્રની આ નિષ્ક્રિયતાને કારણે દર વર્ષે ગરીબ ખેડૂતોને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન સહન કરવું પડે છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે જો તંત્ર દ્વારા યોગ્ય આયોજન સાથે પાણીના નિકાલ માટેની પાઇપલાઇન કે કાંસ બનાવવામાં આવે, તો ભવિષ્યમાં આવી મોટી આફતથી બચી શકાય તેમ છે.
તાત્કાલિક સર્વે કરી આર્થિક સહાય ચૂકવવા અપીલ
ભારે નુકસાનીના ભય વચ્ચે ઝાંઝરકા પંથકના ખેડૂતોએ સરકાર અને નર્મદા નિગમ સમક્ષ ઉગ્ર માંગણી કરી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓ તાત્કાલિક ધોરણે સ્થળ પર આવીને નુકસાનીનો ચોક્કસ સર્વે કરે. આ સાથે જ પાણીના નિકાલ માટે તાકીદે જેસીબી કે અન્ય સાધનો દ્વારા રસ્તો કરવામાં આવે અને નર્મદા નિગમ દ્વારા ખેડૂતોને થયેલા આર્થિક નુકસાનનું યોગ્ય વળતર તથા સહાય વહેલી તકે જાહેર કરવામાં આવે તેવી આજીજી કરવામાં આવી છે.
અહેવાલ: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
