મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- જંગી ખર્ચનો પ્રોજેક્ટ: ચોમાસામાં ભરાતા પાણીના નિકાલ માટે સાણંદ સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા ૭૭ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે ૧૦ કિલોમીટર લાંબી પાઇપલાઇનનું આયોજન.
- ખેડૂતોનો વિરોધ: કેનાલની બાજુમાં સરકારી જગ્યા ઉપલબ્ધ હોવા છતાં મનસ્વી રીતે કિંમતી ખેતરોની વચ્ચેથી લાઇન નાખવા સામે ખેડૂતો નારાજ.
- ભવિષ્યનું નુકસાન: ખેતરમાંથી લાઇન પસાર થવાના કારણે આગળ જતાં બિનખેતી (એન.એ.) ની મંજૂરી મળશે કે કેમ તે અંગે ખેડૂતોમાં ચિંતા.
- પોલીસ બંદોબસ્ત અને અટકાયત: ચાંગોદર અને સાણંદ પોલીસના ચુસ્ત બંદોબસ્ત વચ્ચે વિરોધ કરી રહેલા અગ્રણી ખેડૂતની અટકાયત કરાતા મામલો ગરમાયો.
સાણંદ:
સાણંદ-બાવળા રોડ પર આવેલા ડરણ ગામે સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા વરસાદી પાણીના નિકાલના એક મોટા પ્રોજેક્ટને લઈને વહીવટી તંત્ર અને સ્થાનિક ખેડૂતો સામસામે આવી ગયા છે. યોગ્ય વળતરની લેખિત ખાતરી અને પૂર્વ સૂચના આપ્યા વિના જ ખેતરોની વચ્ચેથી વિશાળ પાઇપલાઇન નાખવાની યોજના શરૂ કરાતા ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. વિરોધને ડામવા માટે તંત્ર દ્વારા ચાંગોદર અને સાણંદ પોલીસ સ્ટેશનના જવાનોનો મોટો કાફલો ઘટનાસ્થળે ખડકી દેવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે સમગ્ર પંથકમાં ભારે તંગદિલી વ્યાપી ગઈ છે.
વૈકલ્પિક જગ્યા હોવા છતાં મશીનો દ્વારા ખોદકામ, બિનખેતી મંજૂરી પર સવાલ
આ આંદોલન અંગે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે, ડરણ ગામમાં અલગથી કેનાલની બાજુમાં સરકારી રસ્તો અને પૂરતી જગ્યા આવેલી છે. કેનાલના હાલના પ્લાન અને માળખા મુજબ જ વરસાદી પાણીના નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા થઈ શકે તેમ છે. આમ છતાં, તંત્ર દ્વારા ખેડૂતોના ફળદ્રુપ ખેતરોની વચ્ચેથી પાઇપલાઇન નાખવાની જીદ પકડવામાં આવી છે. ખેડૂતોનો મુખ્ય આક્ષેપ છે કે, જો ખેતરની વચ્ચેથી સરકારી લાઇન પસાર થશે તો ભવિષ્યમાં જમીનને બિનખેતી (એન.એ.) કરાવવાની મંજૂરી મેળવવામાં મોટી મુશ્કેલી પડશે. વળતરની કોઈ લેખિત ગેરંટી આપ્યા વિના જ તંત્ર દ્વારા મનસ્વી રીતે મોટા મશીનો અને જેસીબી દ્વારા ખેતરોમાં તોડફોડ અને ખોદકામ શરૂ કરી દેવાયું છે. ખેડૂત ઈશ્વરભાઈ જેમાભાઈ વાઘેલાએ આક્રોશ સાથે જણાવ્યું કે, આ પ્રોજેક્ટથી ખેડૂતોને કોઈ જ ફાયદો નથી, માત્ર આર્થિક નુકસાન જ છે, અને કામ શરૂ કરતા પહેલા કોઈ સ્પષ્ટતા પણ કરાઈ નહોતી.
અટકાયત અને અનોખો વિરોધ: કેનાલ સાંકડી પડતી હોવાનો તંત્રનો બચાવ
કામગીરીનો વિરોધ કરવા માટે એક ખેડૂતે અનોખો માર્ગ અપનાવી પોતાના ખેતરમાં સિંચાઈનું પાણી ચાલુ કરી દીધું હતું જેથી ખોદકામ અટકી જાય. જો કે, પોલીસે તાત્કાલિક એક્શન લઈને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા શ્રવણભાઈ રતિલાલભાઈ ડાભીની અટકાયત કરી લીધી હતી. પરિસ્થિતિ વણસતી જોઈને નાયબ પોલીસ અધીક્ષક (ડીવાય.એસ.પી.), સિંચાઈ વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા ખેડૂતો સાથે તાત્કાલિક બેઠક યોજવામાં આવી હતી. સાણંદ સિંચાઈ વિભાગના ડેપ્યુટી એન્જિનિયર હિરેન ઓઝાએ જણાવ્યું હતું કે, ચોમાસા દરમિયાન ચાંગોદર, ચાચારવાડી, વાસણા અને ગેલોપ્સ જેવા ઉદ્યોગનગરોમાં ભરાતા પાણીને ૧૦ કિલોમીટર દૂર સાંકોડના તળાવ સુધી પહોંચાડવાનો આ પ્રોજેક્ટ છે. ડરણ ગામ પાસેથી પસાર થતી કેનાલ આગળ જતાં સાંકડી થઈ જતી હોવાથી ખેતરોમાંથી પાઇપલાઇન નાખવી અનિવાર્ય છે.
વળતરની ખાતરી છતાં સંઘર્ષ યથાવત
સિંચાઈ વિભાગના અધિકારીઓએ ઉમેર્યું કે, તંત્ર વળતર ચૂકવવા માટે કટિબદ્ધ છે. જો ખેડૂતો સહમતી પત્ર આપે તો નિયમ મુજબ વળતર અને કામ પૂરું થયા બાદ ખેતર ફરીથી સમથળ કરી આપવામાં આવશે. હાલ માત્ર ૪થી ૫ ખેડૂતો જ આ કામનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ખેડૂતો વળતરની માત્ર મૌખિક ખાતરીથી સંતુષ્ટ નથી અને જ્યાં સુધી લેખિત અને ન્યાયી પ્રક્રિયા ન થાય ત્યાં સુધી લડત ચાલુ રાખવા મક્કમ છે. અંદાજે ૭૭ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે તૈયાર થનારા અને ૯ મહિનાની સમયમર્યાદા ધરાવતા આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટની કામગીરી હાલ રાજકીય અને સ્થાનિક વિવાદોની ગૂંચમાં અટવાઈ પડી છે.
અહેવાલ: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
