એક સંબંધ, સાત ફેરા, સાત વચનો અને આખી જિંદગી સાથે ચાલવાનું એક સપનું… તો પછી એવું શું થાય છે કે અગ્નિને સાક્ષી માનીને બાંધેલો પવિત્ર સંબંધ એક દિવસ કોર્ટના દરવાજા સુધી પહોંચી જાય છે?
ચાર ફેરાથી શરૂ થતી એક નવી જિંદગી
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં લગ્ન માત્ર બે વ્યક્તિઓનું મિલન નથી, પરંતુ બે પરિવારો, બે સંસ્કારો, બે વિચારો અને બે જીવનયાત્રાઓનું મિલન છે. લગ્નના મંડપમાં જ્યારે વર અને કન્યા અગ્નિને સાક્ષી માનીને ફેરા ફરે છે, ત્યારે દરેક ફેરા સાથે એક નવા વચન સાથે બંધાય છે. એકબીજાના સુખ-દુઃખમાં સાથ આપવાનો, જીવનની મુશ્કેલીઓમાં એકબીજાનો હાથ પકડી રાખવાનો, વિશ્વાસ જાળવવાનો અને જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી સાથે ચાલવાનો સંકલ્પ લેવામાં આવે છે.
એ ક્ષણે માતા-પિતાની આંખોમાં ખુશીનાં આંસુ હોય છે, સગાંસંબંધીઓના ચહેરા પર સ્મિત હોય છે અને નવદંપતીના હૃદયમાં સુંદર ભવિષ્યનાં સપનાં હોય છે. દરેકને એવું લાગે છે કે આ સંબંધ હવે જીવનભર ટકશે.
પરંતુ જીવન હંમેશાં આપણે વિચારીએ એવું સરળ હોતું નથી.
સમય પસાર થાય છે, સંજોગો બદલાય છે, સ્વભાવ વચ્ચે ટકરાવ થાય છે, અપેક્ષાઓ વધે છે અને ક્યારેક પ્રેમથી શરૂ થયેલી સફર અણબનાવ, મૌન અને અંતર સુધી પહોંચી જાય છે. જે બે વ્યક્તિઓએ એકબીજાનો હાથ પકડીને આખી જિંદગી સાથે ચાલવાનું વચન આપ્યું હતું, એ જ વ્યક્તિઓ એક દિવસ અલગ થવાનો નિર્ણય લે છે.
ત્યારે મનમાં એક પ્રશ્ન ઊભો થાય છે શું ખરેખર અગ્નિની સાક્ષીએ બાંધેલા સંબંધમાં છૂટાછેડા થઈ શકે? શું સાત ફેરાનું બંધન આટલું નબળું હોય છે? કે પછી સમયની સાથે સંબંધો પ્રત્યેની આપણી સમજ બદલાઈ ગઈ છે?
આ પ્રશ્નનો જવાબ માત્ર હા કે નામાં નથી. એ જવાબમાં લાગણીઓમાં છે, સંસ્કારમાં છે, સામાજિક માન્યતાઓમાં છે અને સૌથી મહત્ત્વનું, બે વ્યક્તિઓના જીવનની વાસ્તવિકતામાં છે.
અગ્નિની સાક્ષી એટલે માત્ર વિધિ નહીં, એક પવિત્ર સંકલ્પ
હિન્દુ લગ્નવિધિમાં અગ્નિનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. અગ્નિને પવિત્રતા, પ્રકાશ, શુદ્ધતા અને સાક્ષીનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. લગ્નના ફેરા માત્ર મંડપમાં ફરવાનાં ચક્કર નથી, પરંતુ સાથે મળીને જીવન જીવવાના સંકલ્પનું પ્રતીક છે.
આ સાત ફેરા આપણને શીખવે છે કે લગ્નજીવન માત્ર પ્રેમથી જ નહીં, પરંતુ જવાબદારી, સમર્પણ, વિશ્વાસ, સહનશીલતા અને પરસ્પર સન્માનથી પણ ચાલે છે.
પરંતુ એક વાત સમજવી જરૂરી છે કે સંબંધની પવિત્રતા માત્ર વિધિથી નહીં, પરંતુ એ સંબંધમાં જીવાતાં મૂલ્યોથી જળવાય છે.
અગ્નિની સામે લીધેલાં વચનો ત્યારે જ સાચા અર્થમાં જીવંત રહે છે, જ્યારે પતિ-પત્ની એકબીજાની લાગણીઓ સમજે, એકબીજાના અસ્તિત્વનો સ્વીકાર કરે અને મુશ્કેલ સમયમાં એકબીજાની સામે નહીં, પરંતુ એકબીજાની સાથે ઊભાં રહે.
લગ્નના દિવસે સાત ફેરા ફરવા સહેલા છે, પરંતુ જીવનનાં હજારો વળાંકો પર એકબીજાનો સાથ નિભાવવો એ સાચી કસોટી છે.
તો પછી છૂટાછેડા સુધી વાત કેમ પહોંચે છે?
કોઈ પણ દંપતી લગ્ન કરતી વખતે સામાન્ય રીતે એવું વિચારતું નથી કે એક દિવસ અલગ થવું પડશે. દરેક વ્યક્તિ સુખી ઘર, પ્રેમાળ જીવનસાથી અને સુંદર ભવિષ્યની આશા લઈને લગ્ન કરે છે.
તેમ છતાં સંબંધ તૂટવાની સ્થિતિ સર્જાય છે
તેની પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે.
વિશ્વાસનો અભાવ:
સંવાદનો અભાવ:
અહંકાર અને અપેક્ષાઓ:
પરિવારનો અતિશય હસ્તક્ષેપ:
અસમાનતા અને અપમાન:
અને કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં માનસિક કે શારીરિક હિંસા, સતત નિયંત્રણ અથવા ગંભીર વિશ્વાસઘાતને કારણે સાથે રહેવું અસહ્ય બની શકે છે.
દરેક સંબંધની વાર્તા અલગ હોય છે. બહારથી જે સંબંધ સુંદર દેખાય છે, તેની અંદર કેટલો સંઘર્ષ ચાલે છે એ હંમેશાં કોઈને દેખાતું નથી.
એટલે જ કોઈના છૂટાછેડાને જોઈને તરત નિર્ણય કરી દેવો કે એ વ્યક્તિએ સંબંધ નિભાવવાનો પ્રયત્ન જ નહીં કર્યો હોય, એ યોગ્ય નથી.
About the Author
