મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- બોટાદ જિલ્લાના રાણપુરની જીવાદોરી સમાન ત્રિવેણી નદીના પટમાં બાવળોનું સામ્રાજ્ય સ્થપાતાં નદી પટ જંગલમાં ફેરવાયો.
- ચોમાસા પૂર્વે સફાઈ, ડિસિલ્ટિંગ કે ઊંડાઈ કરવાની કામગીરી ન થતાં સિંચાઈ અને વન વિભાગ સામે ભારે રોષ.
- નદીની જળસંગ્રહ ક્ષમતા ઘટી જતાં આસપાસના સીમ-ખેતરો, કૂવા અને બોરવેલમાં પાણીના તળ ઊંડા ઉતરી ગયા.
- ઉનાળામાં નદી સુકાઈ જવાથી ખેડૂતો મુશ્કેલીમાં; નદીનું ઊંડાણ વધારી બાવળો દૂર કરવા સ્થાનિકોની ઉગ્ર માંગ.
ત્રિવેણી નદીના પટમાં ઉગી નીકળ્યા મોટા બાવળો
બોટાદ જિલ્લાના રાણપુરની જીવાદોરી સમાન અને પવિત્ર ગણાતી સુખભાદર, ગોમા અને લીડીઓ નદીના ત્રિવેણી સંગમ પટમાં હાલ નદીને બદલે ઘનઘોર જંગલ જેવા દ્રશ્યો જોવા મળી રહ્યા છે. નદીના તટમાં મોટા મોટા ગાંડિયા બાવળ અને ઝાડી-ઝાંકરા ઉગી નીકળવાના કારણે સમગ્ર નદીનો પટ સંપૂર્ણપણે બુરાઈ ગયો છે. શાસન અને તંત્રની ઉદાસીનતાના કારણે પવિત્ર નદીનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાઈ ગયું છે, જેને પગલે સ્થાનિક રહીશો અને ખેડૂતોમાં ભારે અસંતોષ વ્યાપી ગયો છે.
સરકારી તંત્રની બેદરકારીથી જળસંચય ખોરવાયો
સુખભાદર સહિતની નદીઓની યોગ્ય જાળવણી કરવાની જવાબદારી સિંચાઈ વિભાગ, વન વિભાગ અને જિલ્લા પંચાયત તંત્રની છે. દર વર્ષે ચોમાસા પહેલા નદીના પટમાંથી કાંપ કાઢવો, ડિસિલ્ટિંગ કરવું અને ઊંડી કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવી અનિવાર્ય હોય છે, પરંતુ વહિવટી તંત્રની ઘોર બેદરકારીના કારણે કોઈ કામગીરી કરવામાં આવતી નથી. પરિણામે નદીમાં કાંપ જમા થતાં બાવળોનું પ્રમાણ વધતું જાય છે, જેનાથી નદીની જળસંગ્રહ ક્ષમતા સાવ ખતમ થઈ ગઈ છે અને ચોમાસાનું પાણી જમીનમાં ઉતરવાને બદલે વેડફાઈ જાય છે.
ખેડૂતોના કૂવા અને બોરના તળિયા દેખાયા, સફાઈની માંગ
નદી પટ બુરાઈ જવાના કારણે રાણપુર અને આજુબાજુના ગામોના સેંકડો ખેડૂતો વિકટ સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. જમીનમાં પાણી ન ઉતરતાં આસપાસના કૂવા અને બોરવેલના તળ ઊંડા જતા રહ્યા છે, જેના કારણે ચોમાસા બાદ ઉનાળામાં સિંચાઈના પાણી માટે હાલાકી ભોગવવી પડે છે. સ્થાનિકો અને ખેડૂતોએ આકરા પાણીએ માંગ કરી છે કે તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે નદીના પટમાંથી બાવળનું જંગલ દૂર કરવામાં આવે, નદીનું ડિસિલ્ટિંગ કરી ઊંડાઈ વધારવામાં આવે જેથી પ્રકૃતિનું જતન થાય અને આ વિસ્તારનો જળસંચય પુનઃ જીવંત બની શકે.
ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
