મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- છૂટક બજારમાં ખાંડનો ભાવ કિલોદીઠ રૂ. ૭૫ થી રૂ. ૮૦ની સપાટીએ પહોંચ્યો.
- દેશમાં શેરડીના વાવેતરમાં ઘટાડો: ૨૦૨૨-૨૩માં ૫૮.૮૦ લાખ હેક્ટરથી ઘટીને ૨૦૨૪-૨૫માં ૫૪.૫૦ લાખ હેક્ટર થયું.
- ખાંડનું ઉત્પાદન ઘટવા છતાં સરકારે ૮ લાખ ટન ખાંડની નિકાસ મંજૂર કરતાં સ્થાનિક બજારમાં અછત સર્જાઈ.
- અલ નીનોની આગાહીથી વેપારીઓ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં આગોતરો સ્ટોક કરાયાની આશંકા.
છૂટક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારો
ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને કાઠીયાવાડ સહિત સમગ્ર દેશમાં ખાંડના ભાવમાં સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. મુંબઈ સહિત દેશના અનેક મોટા શહેરોમાં છૂટક બજારમાં ખાંડનો ભાવ કિલોદીઠ રૂ. ૭૫ થી રૂ. ૮૦ની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. એક તરફ શેરડીનું વાવેતર અને ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ વેપારીઓએ અગાઉથી મોટો સ્ટોક કરી રાખ્યો હોવાના કારણે સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના પુરવઠા પર ભારે દબાણ ઊભું થયું છે.
શેરડીના વાવેતરમાં અને ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો
કૃષિ મંત્રાલયના આંકડા મુજબ દેશમાં ૨૦૨૨-૨૩માં શેરડીનું વાવેતર આશરે ૫૮.૮૦ લાખ હેક્ટર હતું, જે ઘટીને ૨૦૨૪-૨૫માં આશરે ૫૪.૫૦ લાખ હેક્ટર થઈ ગયું છે. વાવેતરમાં થયેલા આ ઘટાડાની સીધી અસર ખાંડના ઉત્પાદન પર પડી છે. ૨૦૨૨-૨૩માં આશરે ૫૭૮.૫૩ લાખ ટન ખાંડનું ઉત્પાદન થયું હતું, જે ૨૦૨૪-૨૫માં ઘટીને આશરે ૩૪૯.૧૦ લાખ ટન રહેવાનો અંદાજ છે. મહારાષ્ટ્રના ભૂતપૂર્વ સુગર કમિશનર શેખર ગાયકવાડના જણાવ્યા મુજબ, સરકાર નવી નીતિઓ બનાવી ખેડૂતોને પ્રોત્સાહન આપે તો પણ ઉત્પાદનમાં સુધારો આવતા ૩૦ થી ૩૬ મહિનાનો સમય લાગી શકે છે.
ખાંડની નિકાસ અને ઈથેનોલ અંગે નિષ્ણાતોનો મત
સુગર ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન ઘટવાની સ્થિતિ હોવા છતાં સરકારે આશરે ૮ લાખ ટન ખાંડની નિકાસને મંજૂરી આપી હતી, જેના કારણે સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો ઘટ્યો છે. બીજી તરફ, વેસ્ટ ઈન્ડિયા સુગર એસોસિએશનના પ્રમુખ બી.બી. થોમ્બરેના જણાવ્યા અનુસાર, હવે માત્ર શેરડી જ નહીં પરંતુ અનાજમાંથી પણ ઈથેનોલ બની રહ્યું છે, તેથી માત્ર ઈથેનોલના કારણે ભાવ વધ્યા છે તે કહેવું યોગ્ય નથી.
અલ નીનોની અસર અને વેપારીઓનો સ્ટોક
હવામાન વિભાગ દ્વારા અલ નીનોની આગાહી કરવામાં આવી હતી, જેનાથી શેરડીનું વાવેતર ઘટે તેવી સંભાવના અગાઉથી જ વ્યક્ત થઈ હતી. આ સ્થિતિનો લાભ લઈને અનેક વેપારીઓએ મોટા પ્રમાણમાં ખાંડનો આગોતરો સ્ટોક કરી લીધો હોવાની ચર્ચા છે. નિષ્ણાતો મુજબ, નવી શેરડીનું વાવેતર થઈને નવો પાક તૈયાર થવામાં અને ખાંડનું ઉત્પાદન પૂર્વવત થવામાં હજુ પણ બેથી ત્રણ વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.
ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
