મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- તાલીમનું આયોજન: વિરમગામ તાલુકાના વેકરીયા ગામમાં ટાટા મોટર્સ પેસેન્જર વ્હીકલ કંપની લિમિટેડ અને ધરતી ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના સંયુક્ત સહયોગથી વિશેષ શિબિર યોજાઈ.
- મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: ખેડૂતોને રાસાયણિક દવા મુક્ત ખેતી અપનાવવા અને પશુપાલન બચાવવા માટે પ્રેરિત કરવાનો પ્રયાસ.
- વૈકલ્પિક ખેતી: નબળા ચોમાસાની શક્યતા વચ્ચે ઓછા પાણીએ થતા મિલેટ્સ (જાડા ધાન્ય) પાકોનું વાવેતર કરવા વિશેષ માર્ગદર્શન.
- મફત સહાય: ગ્રામીણ પરિવારોના સ્વાસ્થ્ય માટે કિચન ગાર્ડન અને મિલેટ્સ પાકોના બિયારણની કીટનું નિઃશુલ્ક વિતરણ કરાયું.
ઝેરી રાસાયણિક દવાઓથી પશુપાલન અને ખેતી જોખમમાં
અમદાવાદ જિલ્લાના વિરમગામ તાલુકાના વેકરીયા ગામમાં ખેડૂતો અને પશુપાલકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ તાલીમ કાર્યક્રમ સંપન્ન થયો છે. આ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત નિષ્ણાતોએ ખેતીમાં થતા આડેધડ રાસાયણિક દવાઓના ઉપયોગ સામે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પ્રાકૃતિક ઉત્થાન ફાર્મર પ્રોડ્યુસર કંપની લિમિટેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શ્રી કાશીરામભાઈ એસ. વાઘેલાએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતમાં ખેતીની સાથે પશુપાલન એ પૂરક અને મુખ્ય વ્યવસાય છે. પરંતુ, આજે શેઢા-પાળા સાફ કરવા અને નિંદામણ નાશ કરવા માટે વપરાતી ઝેરી રાસાયણિક દવાઓને કારણે પશુઓ માટેનો પૌષ્ટિક ઘાસચારો નષ્ટ થઈ રહ્યો છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને કારણે અનેક માલધારીઓ અને ખેતમજૂરો પશુપાલન છોડીને અન્યત્ર મજૂરી કરવા મજબૂર બન્યા છે.
ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા અને નિંદામણ નાશ માટે ‘અઝોલા’નો વિકલ્પ
તાલીમ દરમિયાન ખેડૂતોને રાસાયણિક મુક્ત ખેતી અપનાવીને ઓછા ખર્ચે વધુ ઉત્પાદન મેળવવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ સમજાવવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે રાસાયણિક ખાતરો અને દવાઓના કારણે ખેતીનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે, જેને રોકવા માટે નિંદામણનાશક દવાઓનો ઉપયોગ તત્કાલ બંધ કરવો જરૂરી છે. ડાંગરની ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે એક સરસ વિકલ્પ આપતા જણાવાયું કે, ડાંગરમાં મલ્ચિંગ માટે ‘અઝોલા’નો ઉપયોગ કરવાથી જમીન સુધી સૂર્યપ્રકાશ પહોંચતો નથી, જેનાથી વધારાનું નિંદામણ થતું અટકે છે અને મુખ્ય પાકને કોઈ નુકસાન પણ થતું નથી.
નબળા ચોમાસા સામે મિલેટ્સ અને કિચન ગાર્ડન પર વિશેષ ભાર
ચાલુ વર્ષે ચોમાસું નબળું રહેવાની સંભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ધરતી ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના કાર્યકર શ્રી ભાવિકભાઈ મિસ્ત્રી અને અન્ય નિષ્ણાતોએ ખેડૂતોને પરંપરાગત પાકોના બદલે વૈકલ્પિક પાકો તરફ વળવા સલાહ આપી હતી. ખેડૂતોને મોરૈયો, રાગી અને કોદરા જેવા મિલેટ્સ પાકોનું વાવેતર કરવા પ્રોત્સાહિત કરાયા હતા, જે ઓછા પાણીએ અને ઓછા ખર્ચે પણ સારો નફો આપે છે. આ પાકોના અવશેષો પશુઓ માટે ઉત્તમ ઘાસચારો પૂરો પાડે છે. આ સાથે જ પરિવારના પોષણ અને શુદ્ધ આહાર માટે ઘરઆંગણે કે શેઢા પર જૈવિક શાકભાજી ઉગાડવા માટે કિચન ગાર્ડનનું મહત્વ સમજાવવામાં આવ્યું હતું.
બિયારણ કીટનું વિનામૂલ્યે વિતરણ અને પ્રશ્નોત્તરી
ખેડૂતો વ્યવહારિક રીતે પ્રાકૃતિક ખેતીની શરૂઆત કરી શકે તે માટે તાલીમના અંતે ઉપસ્થિત તમામ ખેડૂતોને મોરૈયો, રાગી અને કોદરાના ઉત્તમ બિયારણની કીટ મફતમાં આપવામાં આવી હતી. તદુપરાંત, ચોમાસા દરમિયાન થતા વિવિધ શાકભાજીના બિયારણની કિચન ગાર્ડન કીટનું પણ વિનામૂલ્યે વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમના અંતિમ ચરણમાં ખેડૂતોએ પોતાની ખેતીને લગતા વિવિધ મૂંઝવતા પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા, જેના નિષ્ણાતો દ્વારા સંતોષકારક જવાબો આપીને ખેડૂતોની શંકાઓનું નિવારણ કરવામાં આવ્યું હતું.
અહેવાલ: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
