મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- પોલીસ જનતાની સેવક: બોમ્બે હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પોલીસનું કામ કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાનું છે, સરકારના વિરોધીઓને દબાવવાનું નહીં.
- વિરોધ કરવો એ બંધારણીય અધિકાર: લોકશાહીમાં શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શન અને આંદોલન કરવાનો અધિકાર બંધારણે દરેક નાગરિકને આપ્યો છે.
- દેશનિકાલનો આદેશ રદ: સોશિયાલિસ્ટ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયાના મહાસચિવ સામે મુંબઈ પોલીસે જારી કરેલો એક વર્ષનો તડીપાર (શહેર બહાર કરવાનો) આદેશ કોર્ટે રદ કર્યો.
- કોર્ટની આકરી ટિપ્પણી: પેપર લીક જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ પર પણ જો જનતા વિરોધ ન કરી શકે, તો આ બધું શું ચાલી રહ્યું છે?
લોકશાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શન એ નાગરિકોનો અધિકાર: જસ્ટિસ માધવ જામદાર
બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ માધવ જામદારે આ મામલે સુનાવણી કરતા જણાવ્યું હતું કે, પોલીસે લોકોને માત્ર એટલા માટે શહેર કે વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢી શકે નહીં કારણ કે તેઓએ સરકારના નિર્ણયોનો વિરોધ કર્યો છે અથવા સરકાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે વિરોધ કરવો એ નાગરિકોનો મૂળભૂત અધિકાર છે. અદાલતે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે જે પ્રકારે વિરોધ કરનારાઓ સામે પગલાં લેવાય છે, તેનાથી એવું લાગે છે કે બધા નાગરિકોને ભારત સરકારના ગુલામ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. જો તેઓ વિરોધ કે આંદોલન ન કરી શકે, તો લોકશાહીનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી. હાલમાં દેશમાં આટલા બધા પેપર લીક થઈ રહ્યા છે, તો શું લોકો તેના વિરોધમાં અવાજ ઉઠાવે તો તમે તેમની સામે કેસ કરશો?
શું હતો સમગ્ર મામલો અને કોર્ટનો આદેશ?
આ સમગ્ર વિવાદ સોશિયાલિસ્ટ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા (એસડીપીઆઈ) ના મહાસચિવ સઈદ અહેમદ સાથે જોડાયેલો છે. સઈદ અહેમદ નાગરિકતા સંશોધન કાયદા અને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ વિવાદ સહિતના વિવિધ સરકારી નિર્ણયો સામે ધરણા અને પ્રદર્શનોનું આયોજન કરી રહ્યા હતા. આના પગલે મુંબઈ પોલીસે તેમની વિરુદ્ધ પાંચ પ્રાથમિક માહિતી અહેવાલ (એફઆઈઆર) નોંધીને એક વર્ષ માટે મુંબઈ શહેરની બહાર જવાનો (દેશનિકાલનો) આદેશ જારી કર્યો હતો. આ અન્યાયી આદેશ સામે સઈદ અહેમદે હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.
સરકાર વિરૂદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર એ દેશનિકાલનો આધાર ન હોઈ શકે
અરજદાર વતી રજૂઆત થઈ કે તેમણે માત્ર શાસક પક્ષ અને દેશના ગૃહમંત્રી અમિત શાહ વિરુદ્ધ ‘મુર્દાબાદ’ ના નારા લગાવ્યા હતા. આ બાબતની ગંભીર નોંધ લેતા જસ્ટિસ જામદારે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે આવા સામાન્ય સૂત્રોચ્ચાર માટે નાગરિકને શહેરની બહાર કાઢવાનો આદેશ શા માટે આપવામાં આવ્યો? કોર્ટે ઠરાવ્યું કે સરકારના નિર્ણયો વિરુદ્ધ ધરણા-પ્રદર્શન કરવું એ કોઈ પણ વ્યક્તિને દેશનિકાલ આપવાનો કાયદેસરનો આધાર બની શકે નહીં. આપણું બંધારણ દરેક નાગરિકને પોતાની વાત મુક્તપણે કહેવાનો અને સન્માન સાથે જીવવાનો અધિકાર આપે છે. આ મજબૂત કાનૂની આધાર પર, હાઈકોર્ટે સઈદ અહેમદ વિરુદ્ધ જારી કરાયેલા એક વર્ષના તડીપારના આદેશને તદ્દન ગેરબંધારણીય ગણાવીને પોલીસ અને વહીવટીતંત્રના બંને આદેશોને તાત્કાલિક અસરથી રદબાતલ જાહેર કર્યા છે.
અહેવાલ : ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
