મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- વાવેતર પર જોખમ: ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં વરસાદ ખેંચાવાના કારણે હજારો હેક્ટર જમીનમાં કપાસ અને શાકભાજીનો પાક નિષ્ફળ જવાની ભીતિ [cite: વરસાદ ખેંચાતા અમદાવાદ જિલ્લાના ધંધુકા ધોલેરા તાલુકામાં હજારો હેક્ટર જમીન પર તોળાતું સંકટ કેનાલોમાં સિંચાઈ માટે પાણી છોડવા ખેડૂતોની ઉગ્ર માંગણી , અમદાવાદ જિલ્લાના ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં જૂન મહિનો પૂર્ણ થવા છતાં વરસાદ ન પડતાં કપાસ અને અન્ય વાવેતર નિષ્ફળ જવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.].
- બિયારણનો બગાડ: અખાત્રીજે મોંઘા ભાવના ખાતર-બિયારણ વાવી દીધા બાદ ગરમીના લીધે કપાસિયા જમીનની અંદર જ બફાઈ ગયા [cite: ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં કેનાલના અપૂરતા પાણી અને કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે કપાસિયા બફાઈ જતાં ખેડૂતો ને આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે., ખેડૂતોએ અખાત્રીજે વાવેતર કર્યું પણ વરસાદ ન પડતા મોંઘા બિયારણ, ખાતર અને મજૂરી માથે પડવાના એંધાણ દેખાઈ રહ્યા છે].
- નહેરોમાં પાણીની તંગી: નર્મદા યોજનાની નહેરોમાંથી પણ તંત્ર દ્વારા પૂરતું પાણી ન અપાતા ખેડૂતોની સ્થિતિ વધુ કફોડી બની [cite: બીજી તરફ, નર્મદાની કેનાલોમાં પણ તંત્ર દ્વારા પૂરતું પાણી આપવામાં આવતું નથી, જેને કારણે ખેડૂતો માટે ‘પડયા પર પાટુ’ જેવી સ્થિતિ સર્જઈ છે.].
- બેવડો માર: ગત વર્ષે કમોસમી વરસાદથી શિયાળુ પાક નિષ્ફળ ગયો હતો અને હવે ચોમાસુ પાક પણ મુશ્કેલીમાં મુકાતા આર્થિક સંકટ ઊભું થયું.
- સરકાર સામે માંગ: પાકને જીવતદાન આપવા માટે સરકારી નહેરોમાં તાત્કાલિક ધોરણે પાણી છોડવા માટે ખેડૂતોએ ઉગ્ર રજૂઆત કરી.
વરસાદની લાંબી પ્રતીક્ષા: જૂન મહિનો વીતવા છતાં મેઘરાજા રિસાયા, મોંઘા બિયારણ જમીનમાં જ બફાઈ ગયા
અમદાવાદ જિલ્લાના ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં ચોમાસાના પ્રારંભિક માસ ગણાતા જૂન મહિનાની પૂર્ણાહુતિ થવા આવી હોવા છતાં વરસાદ ન પડતાં કપાસ અને અન્ય ખેતી પાક નિષ્ફળ જવાની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ છે [cite: અમદાવાદ જિલ્લાના ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં જૂન મહિનો પૂર્ણ થવા છતાં વરસાદ ન પડતાં કપાસ અને અન્ય વાવેતર નિષ્ફળ જવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.]. ગાંધીનગરના પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખના અહેવાલ મુજબ, આ પંથકના ખેડૂતોએ અખાત્રીજના પવિત્ર દિવસે મોંઘા ભાવના બિયારણ, ખાતર, દવા અને મજૂરીનો મોટો ખર્ચ કરીને ઉત્સાહભેર કપાસનું વાવેતર કર્યું હતું [cite: ખેડૂતોએ અખાત્રીજે વાવેતર કર્યું પણ વરસાદ ન પડતા મોંઘા બિયારણ, ખાતર અને મજૂરી માથે પડવાના એંધાણ દેખાઈ રહ્યા છે, ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાંખેડૂતોએ અખાત્રીજના પવિત્ર દિવસે મોંઘા બિયારણ, ખાતર, દવા અને મજૂરી ખર્ચીને કપાસિયા ચોંપ્યા હતા,]. પરંતુ સમયસર આકાશી અમૃત ન વરસતા અને અસહ્ય ગરમીના કારણે વાવેલા કપાસિયા જમીનમાં જ બફાઈ ગયા છે, જેના લીધે ખેડૂતો માથે મોટું આર્થિક સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે [cite: ધંધુકા અને ધોલેરા તાલુકામાં કેનાલના અપૂરતા પાણી અને કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે કપાસિયા બફાઈ જતાં ખેડૂતો ને આર્થિક સંકટમાં મુકાયા છે., પરંતુ સમયસર વરસાદ ન થતાં આ કપાસિયા જમીનમાં જ બફાઈ રહ્યા છે.]. ગત વર્ષે પંદરમી તારીખ સુધીમાં મેઘરાજાનું ધમાકેદાર આગમન થઈ ગયું હતું, જ્યારે ચાલુ વર્ષે ચોમાસાના કોઈ એંધાણ ન દેખાતા ખેડૂતોના જીવ તાળવે ચોંટ્યા છે [cite: ગત વર્ષે ૧૫ જૂન સુધીમાં મેઘરાજાનું આગમન થઈ ગયું હતું, જ્યારે ચાલુ વર્ષે વરસાદ ખેંચાતા કપાસના મોટા પાયે વાવેતર કરતાધંધુકા ધોલેરા તાલુકામાં વાવેતર નિષ્ફળ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે., જૂન મહિનો પૂરો થવા આવ્યો હોવા છતાં ચોમાસાના કોઈ એંધાણ ન દેખાતા ખેડૂતોના જીવ તાળવે ચોંટ્યા છે.].
પડ્યા પર પાટું: સરકારી નહેરોમાં પણ પાણીનો અભાવ, જગતનો તાત ચિંતાતુર
વરસાદી ખેંચની આ વિકટ પરિસ્થિતિ વચ્ચે વહીવટી તંત્ર દ્વારા નર્મદાની કૃત્રિમ નહેરોમાં (કેનાલોમાં) પણ પૂરતું પાણી આપવામાં આવતું નથી [cite: બીજી તરફ, નર્મદાની કેનાલોમાં પણ તંત્ર દ્વારા પૂરતું પાણી આપવામાં આવતું નથી, જેને કારણે ખેડૂતો માટે ‘પડયા પર પાટુ’ જેવી સ્થિતિ સર્જઈ છે.]. આ અપૂરતા પાણીના કારણે ખેડૂતો માટે ‘પડ્યા પર પાટું’ જેવી દયનીય સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે. હજારો હેક્ટર જમીન પર કપાસ, શાકભાજી અને પશુઓ માટેના લીલાચારાનું વ્યાપક વાવેતર થઈ ચૂક્યું છે, જેને અત્યારે બચાવવા માટે પાણીની તાતી જરૂરિયાત છે. ગત વર્ષે અતિવૃષ્ટિ અને કમોસમી વરસાદને કારણે શિયાળુ પાક સંપૂર્ણ ધોવાઈ ગયો હતો અને હવે ચોમાસુ પાક પણ જોખમમાં મુકાતા ખેડૂતો ભારે મુંઝવણમાં મુકાયા છે કે હવે આગળ કેવી રીતે વધવું [cite: ગત વર્ષે અતિવૃષ્ટિ અને માવઠાને કારણે શિયાળુ પાક ધોવાઈ ગયો હતો, અને હવે ચોમાસુ પાક પણ મુશ્કેલીમાં મુકાયો છે., ત્યારે વાવેતરમાં આગળ કેમ વધવું તે ખેડૂતો માટે સવામણનો સવાલ થઈ ચુક્યો છે.].
કુદરતને રીઝવવા પ્રાર્થના: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ધૂન-ભજન શરૂ, સરકાર પાસે મદદની આશા
આ ભયંકર કુદરતી આફત અને આર્થિક પાયમાલીમાંથી બચવા માટે ધંધુકા અને ધોલેરાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભગવાનને રીઝવવા માટે મંદિરોમાં ધૂન, ભજન અને વિશેષ પ્રાર્થનાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ, પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને સમજીને મુશ્કેલીમાં મુકાયેલા સ્થાનિક ખેડૂતોએ સરકાર અને પ્રશાસન પાસે માગણી કરી છે કે, તેમના ઉભા પાકને સુકાતો બચાવવા માટે નહેરોમાં તાત્કાલિક ધોરણે પૂરતા પ્રમાણમાં સિંચાઈનું પાણી છોડવામાં આવે, જેથી કરીને જગતના તાતને બચાવી શકાય.
અહેવાલ: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
