મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- મુખ્ય મથક છોડવા પર પ્રતિબંધ: ભારે વરસાદ કે પૂર જેવી આફત દરમિયાન શાળાના આચાર્યો અને શિક્ષકો પૂર્વ પરવાનગી વિના મથક છોડી શકશે નહીં.
- ૩૨ મુદ્દાની માર્ગદર્શિકા: શિક્ષણ નિયામક કચેરી દ્વારા તમામ સરકારી અને ખાનગી શાળાઓ માટે આપત્તિ વ્યવસ્થાપનની કડક આચારસંહિતા જાહેર કરાઈ [cite: સમગ્ર રાજ્યમાં સરકારી અને ખાનગી શાળાઓમાં ચોમાસા દરમિયાન આચાર્ય તથા શિક્ષકોને પૂર્વ મંજૂરી વગર હેડ ક્વાર્ટર ન છોડવા સરકારના આદેશ, વિદ્યાર્થીઓની સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને શિક્ષણ નિયામક કચેરીએ ૩૨ મુદ્દાની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી].
- વીજળી અને છતનું સમારકામ: લટકતા વાયરો દૂર કરવા, પાણી નિકાલની પાઇપો સાફ કરવા અને વીજ સુરક્ષા ઉપકરણો ચાલુ રાખવા આદેશ [cite: લટકતા વાયરો દૂર કરવા, વોટર સ્પાઉટ સાફ કરવા તથા ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ પ્લાનનો અમલ કરવા જણાવાયું છે., સરકારે સ્કૂલોને છત પરના વોટર સ્પાઉટની સફાઈ કરવા, વધુ પાણી ભરાતી જગ્યાઓ સ્વચ્છ રાખવા, જૂના અને જોખમી ફર્નિચરને દૂર કરવા તેમજ એમસીબી અને એલસીબી જેવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ કાર્યરત રાખવા જણાવ્યું છે.].
- ટાંકીઓને તાળાબંધી: ભૂગર્ભ પાણીની ટાંકીઓને લોક મારીને બંધ રાખવા તેમજ જોખમી વિસ્તારોમાં ચેતવણી આપતા પાટિયા લગાવવા સૂચના [cite: ઉપરાંત, જોખમજનક વિસ્તારોમાં ચેતવણી દર્શાવતા બોર્ડ લગાવવાના રહેશે., વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને અન્ડરગ્રાઉન્ડ પાણીની ટાંકીઓને લોક મારીને બંધ રાખવાનો પણ આદેશ કરવામાં આવ્યો છે.].
- કટોકટીના સંપર્ક નંબરો: શાળાના માહિતી બોર્ડ પર સ્થાનિક તરવૈયા, તલાટી, અગ્નિશામક દળ અને હોસ્પિટલના નંબરો સાર્વજનિક કરવા તાકીદ [cite: આ ઉપરાંત, સ્કૂલોના નોટિસ બોર્ડ પર સ્થાનિક તલાટી, ડોક્ટર, તરવૈયા, ફાયર બ્રિગેડ સેવા અને એમ્બ્યુલન્સ સહિતના મહત્વના સંપર્ક નંબર લખવા તાકીદ કરવામાં આવી છે.].
વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા સર્વોપરી: ભારે વરસાદ કે પૂરની સ્થિતિને પહોંચી વળવા શિક્ષણ વિભાગની મોટી જાહેરાત
ગુજરાતમાં ચોમાસાના આગમન અને નવા શૈક્ષણિક સત્રના પ્રારંભને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારના શાળા શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા તમામ સરકારી, અનુદાનિત (ગ્રાન્ટેડ) અને ખાનગી શાળાઓ માટે એક વિશેષ સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે [cite: ગુજરાતમાં ચોમાસાની શરૂઆત અને નવા શૈક્ષણિક સત્રને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારના સ્કૂલ શિક્ષણ વિભાગે તમામ સરકારી, ગ્રાન્ટેડ અને ખાનગી સ્કૂલો માટે વિશેષ સેફટી ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે.]. ગાંધીનગરના પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખના અહેવાલ મુજબ, અતિવૃષ્ટિ અને પૂર જેવી આપત્તિજનક પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે આગોતરા પગલાં લેવા શિક્ષણ નિયામક કચેરી દ્વારા ૩૨ મુદ્દાની વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે [cite: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ , ભારે વરસાદ, પૂર જેવી પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આગોતરા પગલાં લેવા સૂચના આપવામાં આવી છે., વિદ્યાર્થીઓની સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને શિક્ષણ નિયામક કચેરીએ ૩૨ મુદ્દાની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી]. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મુશ્કેલ સમયમાં ત્વરિત કામગીરી થઈ શકે તે માટે ભારે વરસાદની સ્થિતિમાં આચાર્યો અને શિક્ષકો પૂર્વ મંજૂરી વિના પોતાનું મુખ્ય મથક (હેડ ક્વાર્ટર) છોડી શકશે નહીં [cite: ભારે વરસાદ અથવા પૂર જેવી સ્થિતિમાં આચાર્ય અને શિક્ષકોને પૂર્વ મંજૂરી વિના મથક ન છોડવા પણ સૂચના આપવામાં આવી છે.].
દુર્ઘટના ટાળવા મરામત અનિવાર્ય: વીજ જોડાણો અને જોખમી બાંધકામો સુધારવા કડક આદેશ
સરકારી પરિપત્ર અનુસાર, ચોમાસા દરમિયાન શાળાના મકાનમાં અથવા વિદ્યાર્થીઓ સાથે કોઈ પણ પ્રકારની અનિચ્છનીય દુર્ઘટના ન ઘટે તે માટે વરસાદી મોસમ બરાબર જામે તે પહેલાં તમામ જરૂરી સમારકામની કામગીરી પૂર્ણ કરવાની રહેશે [cite: પરિપત્ર અનુસાર, ચોમાસા દરમિયાન સ્કૂલમાં અથવા વિદ્યાર્થીઓ સાથે કોઈપણ પ્રકારની દુર્ઘટના ન બને તે માટે વરસાદ શરૂ થાય તે પહેલાં તમામ જરૂરી સમારકામની કામગીરી પૂર્ણ કરવાની રહેશે.]. શાળાઓમાં લટકતા વીજળીના ખુલ્લા તાર, વીજ જોડાણો (ઇલેક્ટ્રિક ફિટિંગ્સ), નબળી દિવાલો અને છતની મરામત સહિતની કામગીરી સમયસર આટોપી લેવા જણાવાયું છે. આ માટે જરૂરિયાત મુજબ સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર કે આપત્તિ વ્યવસ્થાપનની મદદ લેવાની પણ સૂચના આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, શાળાઓને છત પરથી પાણી નિકાલની પાઇપો (વોટર સ્પાઉટ) સાફ કરવા, વધુ પાણી ભરાતું હોય તેવા નીચાણવાળા વિસ્તારો સ્વચ્છ રાખવા, જૂની-જોખમી બેઠક વ્યવસ્થા (ફર્નિચર) દૂર કરવા તેમજ વીજ સુરક્ષા ઉપકરણો કાર્યરત રાખવા તાકીદ કરાઈ છે [cite: સરકારે સ્કૂલોને છત પરના વોટર સ્પાઉટની સફાઈ કરવા, વધુ પાણી ભરાતી જગ્યાઓ સ્વચ્છ રાખવા, જૂના અને જોખમી ફર્નિચરને દૂર કરવા તેમજ એમસીબી અને એલસીબી જેવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ કાર્યરત રાખવા જણાવ્યું છે.].
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ફરજિયાત: પાણીની ટાંકીઓને તાળા મારવા અને મહત્વના સંપર્ક નંબરો પ્રદર્શિત કરવા સૂચના
માર્ગદર્શિકામાં જણાવાયું છે કે જોખમજનક અને ભયજનક વિસ્તારોમાં સાવચેતી દર્શાવતા બોર્ડ લગાવવાના રહેશે. નાણકડા ભૂલકાઓની સુરક્ષા માટે ભૂગર્ભ (અન્ડરગ્રાઉન્ડ) પાણીની ટાંકીઓને ફરજિયાત લોક મારીને બંધ રાખવાનો આદેશ કરાયો છે. ચોમાસા દરમિયાન ગમે ત્યારે સર્જાતી કુદરતી આપત્તિનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય તે માટે દરેક શાળામાં ‘શાળા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજના’ (સ્કૂલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ પ્લાન) નો અમલ કરવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે [cite: ચોમાસા દરમિયાન કોઈ આપત્તિ સર્જાય તો તેનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય તે માટે દરેક સ્કૂલમાં સ્કૂલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ પ્લાનનો અમલ કરવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે.]. કટોકટીના સમયે મદદ મેળવી શકાય તે માટે શાળાના માહિતી બોર્ડ પર સ્થાનિક તલાટી, સરકારી વૈદ્ય (ડોક્ટર), સ્થાનિક તરવૈયા, અગ્નિશામક દળ (ફાયર બ્રિગેડ) અને સરકારી નાળવાહિની (એમ્બ્યુલન્સ) સહિતના તમામ મહત્વના સંપર્ક નંબરો મોટા અક્ષરે લખવા આદેશ અપાયો છે [cite: આ ઉપરાંત, સ્કૂલોના નોટિસ બોર્ડ પર સ્થાનિક તલાટી, ડોક્ટર, તરવૈયા, ફાયર બ્રિગેડ સેવા અને એમ્બ્યુલન્સ સહિતના મહત્વના સંપર્ક નંબર લખવા તાકીદ કરવામાં આવી છે.].
અહેવાલ: ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
