મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:
- નામદાર અદાલતની કડકાઈ: સાબરમતી નદીને પ્રદૂષિત કરનારા તત્વો સામે ગુજરાત વડી અદાલતે (હાઈકોર્ટે) લાલ આંખ કરી.
- સત્તાવાર અહેવાલો માંગવામાં આવ્યા: રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ મંડળ અને ખાસ તપાસ ટુકડી (ટાસ્ક ફોર્સ) ને નદીની વર્તમાન સ્થિતિનો સચોટ અહેવાલ રજૂ કરવા આદેશ.
- ચોંકાવનારો ખુલાસો: રાષ્ટ્રીય પર્યાવરણ ઈજનેરી સંશોધન સંસ્થા અને ટેક્સટાઇલ સંશોધન સંસ્થાના અહેવાલો મુજબ કારખાનાઓનું કેમિકલયુક્ત રંગીન પાણી સીધું નદીમાં ઠલવાતું હોવાનું સાબિત થયું.
- આગામી સુનાવણી: પર્યાવરણના આ ગંભીર મુદ્દે નામદાર અદાલત દ્વારા આગામી ૧૭ જુલાઈએ વધુ સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે.
સાબરમતી નદીના પ્રદૂષણ કેસમાં વડી અદાલત સક્રિય
અમદાવાદની જીવાદોરી સમાન સાબરમતી નદીને પ્રદૂષણ મુક્ત કરવાના મામલે ગુજરાત વડી અદાલતમાં ચાલી રહેલી કાયદાકીય લડતમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો છે. નદીમાં ઠલવાતા ઝેરી કચરા અને કેમિકલયુક્ત પાણી અંગેની સુનાવણી દરમિયાન નામદાર અદાલતે પર્યાવરણની સુરક્ષાને ધ્યાને રાખીને અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અદાલતે આ મામલે ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ મંડળ અને આ કેસ માટે ખાસ ગઠિત કરવામાં આવેલી સંયુક્ત કાર્યકારી ટુકડી (જોઇન્ટ ટાસ્ક ફોર્સ) ને નદીના શુદ્ધિકરણ અને પ્રદૂષણના સ્ત્રોતો અંગેનો વિગતવાર અહેવાલ અદાલત સમક્ષ સત્વરે રજૂ કરવા માટે સ્પષ્ટ આદેશો જારી કર્યા છે.
સંશોધન સંસ્થાઓના અહેવાલોમાં પ્રદૂષણનો પર્દાફાશ થયો
નામદાર અદાલતે સુનાવણી દરમિયાન દેશની પ્રતિષ્ઠિત ‘રાષ્ટ્રીય પર્યાવરણ ઈજનેરી સંશોધન સંસ્થા’ (નેરી) અને ‘અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ રિસર્ચ એસોસિએશન’ (અટિરા) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા વૈજ્ઞાનિક અહેવાલોને સત્તાવાર રીતે ન્યાયિક રેકોર્ડ પર લીધા હતા. આ બંને સંસ્થાઓના સંશોધન અહેવાલમાં સાબરમતી નદીની દુર્દશા અંગે અત્યંત ચોંકાવનારો અને ગંભીર ખુલાસો સામે આવ્યો છે. અહેવાલમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે સ્થાનિક કાપડ ઉદ્યોગો અને અન્ય કારખાનાઓ દ્વારા શુદ્ધિકરણ કર્યા વિનાનું કેમિકલયુક્ત રંગીન પાણી સીધેસીધું જ નદીના વહેણમાં વહાવી દેવામાં આવી રહ્યું છે, જે નદીના અસ્તિત્વ અને જળચર સૃષ્ટિ માટે ઘાતક સમાન છે.
બેદરકાર વહીવટી તંત્ર સામે કાયદાનો સકંજો
અદાલતે નોંધ્યું હતું કે વારંવારની ચેતવણીઓ અને કાયદાકીય જોગવાઈઓ હોવા છતાં, પ્રદૂષિત પાણી છોડનારા એકમો સામે સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા જોઈએ તેવી કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. આથી જ વડી અદાલતે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ મંડળના અધિકારીઓને જવાબદારી સોંપીને નદીને નુકસાન પહોંચાડતા તમામ ગેરકાયદેસર કનેક્શનો તાત્કાલિક કાપી નાખવા અને જવાબદારો સામે ફોજદારી પગલાં ભરવા ટકોર કરી છે.
આગામી ૧૭ જુલાઈએ કોર્ટમાં થશે નિર્ણાયક સુનાવણી
સાબરમતી નદીને બચાવવા માટેની આ કાયદાકીય ઝુંબેશમાં અદાલત હવે કોઈપણ પ્રકારની ઢીલાશ ચલાવવાના મૂડમાં નથી. અદાલતે તમામ પક્ષકારોને પોતાના સત્તાવાર જવાબો અને અત્યાર સુધી કરાયેલી વહીવટી કામગીરીની આંકડાકીય માહિતી સાથે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું છે. આ ચકચારી અને પર્યાવરણલક્ષી કેસની આગામી વધુ સુનાવણી તારીખ ૧૭ જુલાઈના રોજ નામદાર અદાલત સમક્ષ હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં અદાલત દ્વારા કોઈ મોટો અને નિર્ણાયક હુકમ કરવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
ગાંધીનગર પ્રવાસી પત્રકાર રાજેશ પરીખ
About the Author
