📌 ગીર સિંહ બચાવો ઓપરેશન: મુખ્ય મુદ્દાઓ
- મિશન ૯૦૦: ગીરના જંગલમાં મુક્તપણે વિહરતા ૯૦૦ સિંહોના જીવનની સુરક્ષા માટે વન વિભાગનો મેગા પ્લાન.
- ગ્રાઉન્ડ ઝીરો પર વનકર્મી: ૧૬ રેન્જમાં ૩૦૦ વન વહીવટી અધિકારીઓ અને ટ્રેકર્સની ફોજ રાત-દિવસ પેટ્રોલિંગમાં વ્યસ્ત.
- હોટસ્પોટ વિસ્તારો: જામવાળા, જસાધાર અને બાબરીયા રેન્જમાં વાયરસની વધુ આશંકા હોવાથી ત્યાં કડક ચેકિંગ.
- એનિમલ હોસ્પિટલ એલર્ટ: જસાધાર કેર સેન્ટરમાં ૧૫ શંકાસ્પદ લક્ષણોવાળા સિંહોને રાખી તબીબી પરીક્ષણ શરૂ કરાયું.
- ભૂતકાળનો ભય: વર્ષ ૨૦૧૮માં ૨૩ સિંહોના મોતના પગલે અમેરિકાથી રસી મંગાવાઈ હતી, જેથી તંત્ર આ વખતે અગાઉથી સજ્જ.
જૂનાગઢ/અમરેલી: એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર આશ્રયસ્થાન ગણાતા વિશ્વપ્રસિદ્ધ ગીરના જંગલમાંથી વન્યજીવ પ્રેમીઓ માટે ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. સિંહો માટે અત્યંત ઘાતક અને જીવલેણ ગણાતો ‘બેબેસિયા’ (Babesia) વાયરસ ગીરમાં ફરી એકવાર સક્રિય થયો છે. આ ગંભીર રોગચાળાના ખતરાને પગલે વન વિભાગ તાત્કાલિક એક્શન મોડમાં આવી ગયું છે. જંગલમાં વસતા આશરે ૯૦૦ જેટલા એશિયાટીક સિંહોને આ વાયરસના ભરડામાંથી સુરક્ષિત રાખવા માટે વન વિભાગ દ્વારા યુદ્ધના ધોરણે એક મેગા મોનિટરિંગ અને સારવાર પ્લાન અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. જંગલના રાજાને બચાવવા માટે વન તંત્રનો મોટો કાફલો રાત-દિવસ એક કરી રહ્યો છે.
૩૦૦ કર્મચારીઓની ફોજ અને ૧૬ રેન્જમાં સઘન સ્ક્રીનિંગ: ધારી ગીર પૂર્વ અને ગીર પશ્ચિમ વન વિભાગ હેઠળ આવતી જંગલની કુલ ૧૬ રેન્જમાં બેબેસિયા વાયરસના સંભવિત ફેલાવાને રોકવા માટે સેમ્પલિંગ અને સ્ક્રીનિંગની કામગીરી પૂરજોશમાં શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. સિંહોના સ્વાસ્થ્ય પર ચોવીસે કલાક ચાંપતી નજર રાખવા માટે વન વિભાગના ૩૦૦ જેટલા ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને ટ્રેન્ડ કર્મચારીઓની વિશેષ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે. આ ટીમો જંગલના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં સતત પેટ્રોલિંગ કરીને સિંહોની હિલચાલ અને વનરાજોના હેલ્થ સ્ટેટસનું ક્લોઝ મોનિટરિંગ કરી રહી છે. વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ખાસ કરીને જામવાળા, જસાધાર અને બાબરીયા રેન્જમાં વાયરસનો પ્રકોપ વધુ હોવાની આશંકાને પગલે ત્યાં વિશેષ સર્વેલન્સ હાથ ધરાયું છે.
૧૫ સિંહો આઈસોલેટ કરાયા, સિંહબાળો પર વિશેષ વોચ: સઘન સ્ક્રીનિંગ દરમિયાન સંક્રમણના પ્રાથમિક લક્ષણો ધરાવતા અથવા શારીરિક રીતે અશક્ત અને નબળા દેખાતા આશરે ૧૫ જેટલા સિંહોને વન વિભાગે રેસ્ક્યુ કરીને તાત્કાલિક અસરથી ‘જસાધાર એનિમલ કેર સેન્ટર’ ખાતે ખસેડ્યા છે. આ તમામ સિંહોને હાલ વેટરનરી ડૉક્ટરોની સ્પેશિયલ ટીમની દેખરેખ હેઠળ આઈસોલેશન અને ઓબ્ઝર્વેશનમાં રાખીને સારવાર આપવામાં આવી રહી છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ વાયરસ સિંહબાળો (Cubs) માટે સૌથી વધુ ખતરનાક સાબિત થાય છે, કારણ કે તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઈમ્યુનિટી) ખૂબ ઓછી હોય છે. આથી, સિંહબાળોના રક્ષણ માટે વન વિભાગે સિંહોના અલગ-અલગ ગૃપો (Pride) પાડીને માઇક્રો-લેવલ મોનિટરિંગ શરૂ કર્યું છે, જેથી સંક્રમણની સાંકળને વહેલી તકે તોડી શકાય.
૨૦૧૮નો ઇતિહાસ: જ્યારે અમેરિકાથી વેક્સિન લાવવી પડી હતી: અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, ગીરમાં આ વાયરસનો ઇતિહાસ ખૂબ જ ડરામણો રહ્યો છે. આજથી આશરે ૮ વર્ષ પહેલા એટલે કે વર્ષ ૨૦૧૮માં આ જ બેબેસિયા વાયરસ અને સીડીવીના મિશ્ર સંક્રમણે ગીરના જંગલમાં ભારે હાહાકાર મચાવ્યો હતો, જેમાં જોતજોતામાં ૨૩ જેટલા કિંમતી સિંહોના કાળમુખા વાયરસના કારણે મોત નિપજ્યા હતા. એ સમયે પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની ગઈ હતી કે ભારત સરકારે સિંહોને બચાવવા માટે તાત્કાલિક અમેરિકા (USA) થી ખાસ વેક્સિનનો જથ્થો એરલિફ્ટ કરીને મંગાવવો પડ્યો હતો. ભૂતકાળની એ ગંભીર દુર્ઘટનામાંથી પાઠ ભણીને વન વિભાગ આ વખતે કોઈ જ જોખમ લેવા માંગતું નથી અને વાયરસ વધુ વકરે તે પહેલા જ તેને ડામી દેવા તમામ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
About the Author
